Alles stroomt, terug naar de kern

Alles stroomt, ook taijiquan. Het is een mooie uitdaging om los van vorm, stijl of traditie de ui af te pellen en op zoek te gaan naar de kern. Datgene dat ons bindt. Als uiterlijkheden er niet toe doen, blijven voor mij de principes van de taijiquan over. In dit artikel doe ik een poging deze te onderzoeken. Daarin kan ik alleen voor mijzelf spreken, vertellen over míjn ervaring.

Voor mij draait taijiquan om zelfbewustzijn. Voor mij is dit de kern van de ui. Om mijzelf beter te leren kennen en uiteindelijk een beter mens te worden. Via mijn lichaam leer ik veel over mijn geest. Via spanningen die ik voel, leer ik over mijn kwetsbaarheden. In de vorm leer ik kalmte vinden. Maar taiji laat mij ook zien waar ik blij van wordt. Om te leren gebruik ík expliciet de krijgskunst. Voor mij is taijiquan onlosmakelijk met krijgskunst verbonden. Ik leg zo uit waarom. Maar eerst taijiquan als vorm.

Wuxi vijf elementenTaijiquan als vorm
Taijiquan als vorm leert mij om lichaam en geest te verbinden. Om als één te bewegen. Eén ritme, één beweging, één zijn. Dit vind ik meteen een vrij ongrijpbaar concept. Iedereen roept wel dat lichaam en geest één zijn, maar hoe werkt dat in de praktijk? Hoe werkt dat als je taijiquan doet? Voor mij begint het met aandacht voor het lichaam.

“Wees als een berg. Beweeg als een machtige rivier.” zegt meester Wu Yu-Hsiang. Dit vind ik een mooie handvat. Zorg dus voor een stevige basis in benen en voeten. Als je als een berg bent, kun je de vorm “dragen” zonder uit balans te raken. Je kunt ontspannen en tegelijkertijd stevig zijn. Waardoor elke beweging door het lichaam vloeit als een rivier, als een golf wordt voortgestuwd om tot uitdrukking te komen in de vingertoppen. Zo vind je verbinding ín je lichaam.

Constant voelen
Om dit te bereiken ben ik constant aan het voelen. Ik zoek het contact met de grond. Voel of er nog spanning in mijn lijf zit, voel mijn kruin en de verbinding met het staartbeentje. Mijn lichaam wordt aan elkaar geregen als ware het een parelsnoer. De wervelkolom wordt werveltje voor werveltje opgebouwd tot een stevige as die midden door het lichaam loopt. Op deze manier aandacht voor het fysieke hebben, maakt het voor mij mogelijk stevig als een berg te zijn en tegelijkertijd te vloeien als water.

Zelfbewustzijn begint bij lichaamsbewustzijn
Een sterke as en een stevige basis maken ontspanning mogelijk. Een soort ontspanning (sung) dat niet leidt tot slapte. Zelfbewustzijn begint voor mij dus bij lichaamsbewustzijn. Via de zoektocht naar verbinding. Het lichaam laat je voelen waar er nog spanning opgeslagen is, waar er nog werk aan de winkel is.

Op deze manier bezig zijn met het lijf haalt de aandacht uit het hoofd. Er komt kalmte in de geest voor terug. Voor veel mensen een belangrijke reden om aan taijiquan te doen. Wanneer je aandacht zinkt, volgt de qi mee omlaag. In je onderste dan tian huist je qi. Het concentreert daar en wanneer je reservoir voldoende is vult en vitaliseert het je lichaam.

“Bij het bewegen kleeft qi aan de rug en doordringt het de ruggengraat”, aldus Wu. Maar ontspanning en aandacht in het onderste dan tian zorgen ook voor een krachtige geest (shen). Als de qi gezonken is, kan de shen stijgen.

pingyao12 Taijiquan als krijgskunst
Taijiquan als krijgskunst geeft mij een handvat om mezelf nog beter te leren kennen. Het leert je natuurlijke reflexen te herkennen, én deze om te buigen. Want, hoe lekker is het niet om – zodra je een bepaalde mate van ontspanning hebt bereikt en je niet meer zo hoeft na te denken over de volgorde van de bewegingen – je mee te laten slepen in de “flow” van de vorm? Je voelt de rust van de beweging, de kalmte van je geest, van jou, van de groep. Dat is een prettige ervaring.

Maar wat gebeurt er met die beleving als je in tweetallen werkt? Wat doet de aanraking van een ander met jouw ontspanning, jouw rust? Alleen al tegenover elkaar gaan staan kan je een ander gevoel geven. Laat staan wanneer je samen aan een toepassing werkt, of duwende handen doet.

Reflexen
Iedereen heeft reflexen, ingezet vanuit vechten, vluchten of bevriezen. Afkomstig uit de oertijd toen deze – de eerste twee reflexen – een noodzaak waren om te overleven. Ook in deze tijd handelen we nog vaak reflexmatig. Het is de manier van ons lichaam om op spanning te reageren.

Tegenwoordig zijn deze heftige reacties voor ons overleven meestal niet meer nodig. En hebben we er vanwege de hormonale werking meer last van dan profijt. Teveel en te vaak een adrenalinestoot is niet gezond. Met taijiquan kun je leren deze natuurlijke reflexen om te buigen. “Simpelweg” door jezelf anders te programmeren. Door de principes van de taijiquan trouw te blijven en vanuit kalmte en ontspanning te reageren.

Samen met een partner oefenen geeft je dus de mogelijkheid om te leren fysiek en mentaal te ontspannen in moeilijke of spannende situaties. Voor mij is dít de meerwaarde van taijiquan als krijgskunst. Het is eigenlijk een cadeautje dat je elkaar geeft door samen te oefenen. Taijiquan als manier om te leren ontspannen in het leven te staan. En vanuit deze levenshouding de wereld tegemoet te treden. Vanuit rust kunnen communiceren maakt zoveel meer mogelijk. En het is een heel prettige manier om met elkaar om te gaan. Maar tegelijkertijd vind ik het de grootste en moeilijkste uitdaging.

En dan komen we weer terug bij lichaamsbewustzijn. Want zonder dat kun je jezelf niet anders programmeren. Als je niet voelt waar er bij het oefenen spanning in je lijf ontstaat en wanneer, kun je niet veranderen.

Als lichaam en geest in balans zijn, voel ik me vrij. Dan hoef ik niet meer zo nodig. Dan mag alles zijn. En dan hoop ik dat ik ook een prettig mens ben voor mijn omgeving.